Nowe mapy EuroBirdPortal pokazują rozmieszczenie wszystkich gatunków ptaków w Europie niemal na żywo.

Od kilku dni pod adresem https://eurobirdportal.org/pol/pl dostępna jest nowa wersja przeglądarki EuroBirdPortal (EBP), która po raz pierwszy obejmuje wszystkie gatunki ptaków regularnie występujące w Europie. Na setkach animowanych map, aktualizowanych codziennie, można śledzić tydzień po tygodniu rozmieszczenie prawie 600 gatunków ptaków. Są wśród nich wszystkie gatunki regularnie i naturalnie występujące w Unii Europejskiej (477), gatunki introdukowane z samodzielnie utrzymującymi się populacjami lęgowymi (32), oraz wybrane gatunki zalatujące (58).

750 milionów obserwacji z całej Europy

W EuroBirdPortal można zobaczyć w jednym miejscu ogromną liczbę obserwacji gromadzonych przez internetowe portale działające w całej Europie. Od 2010 r. EBP zasiliło 750 milionów obserwacji, w tym 76 milionów tylko w 2026 r. Dane z 21 platform codziennie trafiają do wspólnej bazy, którą tworzy sieć 52 organizacji ornitologicznych z 41 krajów. Żaden inny system w Europie nie gromadzi obecnie tak dużej ilości danych o przyrodzie niemal na bieżąco.

Polska częścią europejskiej sieci obserwacji

Swój wkład w to przedsięwzięcie ma również Polska, ponieważ OTOP współpracuje z EuroBirdPortal jako polski partner opiekujący się portalem ornitho.pl i główny partner platformy eBird w Polsce. Informacje wprowadzane przez obserwatorów do obu baz, razem z danymi z innych europejskich portali, tworzą spójny obraz tego, co dzieje się z ptakami na całym kontynencie. Z dumą prezentujemy narzędzie, które te wyniki łączy i udostępnia w tak przystępnej formie.

Sprawdź, gdzie są teraz ptaki

W przeglądarce EBP można porównać bieżące rozmieszczenie danego gatunku z poprzednim rokiem albo wyświetlić obok siebie dwie dowolne animowane mapy (różne gatunki, lata i typy map), co daje tysiące możliwych kombinacji. Dobrym przykładem dla września jest żuraw, którego jesienną wędrówkę z tego sezonu i z roku ubiegłego można obejrzeć, klikając w link: https://eurobirdportal.org/pol/pl/#home/22692146/q52weeksprev/22692146/q52weeks/

Każdą z map można z łatwością udostępnić w mediach społecznościowych lub osadzić na własnej stronie internetowej.

Pierwsza wersja przeglądarki EBP powstała w 2015 r., a od 2019 r. działa ona w trybie „na żywo”, prezentując aktualne dane, z opóźnieniem jednego dnia. Obecne rozszerzenie było możliwe dzięki wsparciu unijnego programu LIFE (projekt LIFE EBP Reinforcement).

Za mapami stoją setki tysięcy obserwatorów

Nowa przeglądarka jest przede wszystkim wyrazem uznania dla ponad 200 tysięcy wolontariuszy w całej Europie, którzy regularnie dzielą się swoimi obserwacjami. Dziękujemy wszystkim, którzy wprowadzają dane do Ornitho i eBird, bo każdy wpis, nawet pospolitego gatunku, jest ważną częścią tej europejskiej układanki.

3 czerwca 2026 r. oficjalnie wystartował eBird Polska – polska wersja globalnej platformy obserwacji ptaków Cornell Lab of Ornithology. OTOP objął rolę wiodącego partnera nowego portalu, analogicznie do swojej roli wobec ornitho.pl. Platforma oraz aplikacje mobilne są dostępne w języku polskim.

https://ebird.org/region/PL

Dwa narzędzia, różne zastosowania

Ornitho.pl i eBird uzupełniają się, odpowiadając na różne potrzeby obserwatorów.

Ornitho.pl oferuje m.in. dokładne lokalizacje obserwacji, polskie kryteria lęgowości, zaawansowaną wyszukiwarkę i rozbudowane opcje eksportu danych. To narzędzie bardzo dobrze sprawdza się do monitoringów, projektów atlasowych, dokumentowania ptaków lęgowych oraz rejestrowania innych grup zwierząt. Wprowadzając dane do ornitho.pl, jesteś pewny że wykorzystaną zostane w służbie ochrony przyrody.

eBird to globalny portal oparty jest na systemie hotspotów i pełnych list obserwacji (checklist), co czyni go intuicyjnym narzędziem do birdwatchingu i rejestrowania obserwacji z całego świata w jednym miejscu. Jego globalny zasięg, zaawansowany system zliczania list życiowych w różnych obszarach oraz duża społeczność użytkowników są jego dużym plusem.

Obserwatorzy chcący udostępnić dane z ornitho.pl również w eBird mogą to zrobić półautomatycznie za pomocą narzędzia ornitho2ebird.com.

W miniony weekend nasze serwery zostały dwukrotnie nieoczekiwanie przeciążone (w sobotę i w niedzielę). Spowodowało to spowolnienie całego systemu, a w konsekwencji problemy z połączeniem aplikacji NaturaList z serwerami.

Zespół Biolovision zidentyfikował przyczynę i wdrożył działania naprawcze. Mogą one jednak na razie powodować zauważalne opóźnienia w przesyłaniu danych z urządzeń mobilnych. W niektórych przypadkach pojawienie się obserwacji może potrwać ponad 24 godziny.

O czym warto wiedzieć:

• Żadne dane nie zostaną utracone. Możecie nadal spokojnie rejestrować i przesyłać obserwacje przez NaturaList — po prostu chwilę potrwa, zanim staną się widoczne.
• Prosimy nie wprowadzać tych samych danych dwukrotnie. Dajcie systemowi czas na nadrobienie zaległości.
• Komunikat o błędnym haśle w NaturaList. W trakcie spowolnień aplikacja może błędnie informować, że hasło jest nieprawidłowe. Jeśli zobaczycie taki komunikat, możecie wpisać hasło ponownie albo po prostu poczekać — usługa wróci do normy, gdy system się ustabilizuje.

Dziękujemy za cierpliwość i wyrozumiałość.

Ptasia Godzinka to coroczne stacjonarne liczenie ptaków (nie tylko) przy karmnikach, zapoczątkowane w tej formule w 2019 r. przez Czeskie Towarzystwo Ornitologiczne (ČSO).

Polskim partnerem akcji jest Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP), a pierwsze liczenie w kraju odbędzie się 16–18 stycznia 2026 r.

Ptasia Godzinka jest przeznaczona dla wszystkich osób zainteresowanych przyrodą i ptakami w swoim otoczeniu. Wziąć w niej udział może absolutnie każdy. Akcja ma na celu zaangażowanie szerokiej publiczności w prosty projekt edukacyjno-naukowy dotyczący monitorowania zimujących w Polsce ptaków.

W Ptasiej Godzince udział bierze siedem europejskich krajów. Poza Polską są to Czechy, Niemcy (a konkretnie Bawaria), Austria, Szwajcaria, Słowacja i Serbia. Metodyka liczenia, podobnie jak rozwiązania techniczne, są wspólne dla wszystkich partnerów, dzięki czemu wyniki możemy porównywać również ponad granicami.

Chcesz dołączyć i dowiedzieć się więcej?
Zapraszamy na stronę Ptasiej Godzinki: 👉 ptasiagodzinka.otop.org.pl

Fot. Kos. Katarzyna Długosz

Raz na 5 lat podczas Międzynarodowego Liczenia Ptaków Wodnych przeprowadzony jest specjalny międzynarodowy spis łabędzia czarnodziobego i łabędzia krzykliwego, koordynowany przez Grupę Specjalistów ds. Łabędzi IUCN. 

Najbliższe liczenie odbędzie w weekend 17/18 stycznia 2026 r.

Liczenie jest kontynuacją ostatniego międzynarodowego spisu z 2020 r. (procedura została zmieniona z co pięć lat na co sześć lat). 

Oba gatunki łabędzi wykazują odmienne trendy. Populacja łabędzi krzykliwych rośnie i w 2020 roku w Europie zimowało ponad 140 000 ptaków natomiast silnie zagrożony łabędź czarnodzioby systematycznie zmniejsza liczebność. Pomiędzy rokiem 1995, a 2020 liczebność tego gatunku spadła o ponad 56%, a w ostatnich latach populacja kurczy się w tempie 8,5% rocznie. Systematyczne liczenia na zimowiskach w Europie pozwalają na zebranie informacji o stanie populacji, sukcesie rozrodczym oraz zajmowanych siedliskach. 

Podczas liczenia należy zwrócić szczególną uwagę na liczbę młodych ptaków w poszczególnych rodzinach. Notujemy także rodzaj siedliska, w którym przebywały ptaki. Zachęcamy do odwiedzenia w połowie stycznia miejsc, gdzie można spotkać te ptaki oraz wpisanie swoich obserwacji do bazy ornitho.pl.

Kontakt w sprawie liczeń: Przemysław Wylegała: przewyl@gmail.com

6 maja 2025 roku minęło dokładnie 10 lat od oficjalnego uruchomienia platformy ornitho.pl – systemu rejestracji obserwacji przyrodniczych umożliwiającego gromadzenie danych terenowych i wspieranie dokumentowania krajowej awifauny. W tym czasie ornitho.pl stało się największym źródłem danych o ptakach w Polsce – do tej pory zgromadzano tu 11 747 871 obserwacji (w tym 97,9% dotyczy ptaków).

Jako zespół ornitho.pl czujemy, że w ciągu ostatniej dekady nie tylko zebraliśmy wspólnie imponującą liczbę danych, ale także zbudowaliśmy silną i zaangażowaną społeczność. Dziękujemy, że jesteście z nami!

Od momentu startu w 2015 roku liczba osób korzystających z systemu dynamicznie rosła, co dobrze ilustruje załączony wykres:

W pierwszym roku działania obserwacje wprowadziło 696 osób, a w rekordowym 2024 roku – aż 2634 obserwatorów. Tendencja wzrostowa wskazuje na stale rosnące zainteresowanie obserwacjami przyrody oraz coraz większe zaangażowanie społeczności w tworzenie wspólnej bazy wiedzy.

Z okazji jubileuszu OTOP przygotował torbę bawełnianą z wizerunkiem białorzytki saharyjskiej Oenanthe leucopyga – gatunku, który odegrał symboliczne znaczenie w historii portalu. Kilka dni po uruchomieniu ornitho.pl – 12 maja 2015 roku – Pani Teresa Łybko zauważyła nietypowego ptaka w miejscowości Winduga niedaleko Włocławka. Zaintrygowana znalazczyni zadzwoniła do OTOPu, a dwaj ornitolodzy z biura Towarzystwa udali się na miejsce, potwierdzili stwierdzenie i podzielili się ze środowiskiem poprzez platformę ornitho.pl.

Było to pierwsze stwierdzenie tego gatunku w Polsce. Białorzytka pozostała na miejscu do 18 maja, a jej obecność przyciągnęła obserwatorów z całego kraju – dla wielu okazała się też jedną z ciekawszych wypraw na "twich" w życiu. Co istotne w tym przypadku – obserwacja była jedną z pierwszych, a zarazem najbardziej spektakularnych obserwacji zarejestrowanych w ornitho.pl – i to w pierwszym tygodniu działania portalu. Dlatego to ten gatunek znalazł się na jubileuszowej torbie, dostępnej obecnie w sprzedaży w OTOSklepie. Autorką projektu graficznego jest Agnieszka Więckowska (Szaro Biuro).

Torba z białorzytką dostępna w sprzedaży tutaj: OTOSklep

Aby wyeksportować dane z uproszczonego projektu bocianowego należy wejść w lewym menu w "Wyszukiwarka", następnie w panelu "Pozostałe ograniczenia" wybierz "Ogranicz do moich obserwacji" a na koniec w "Nazwa projektu" i wybrać projekt bocianowy. Po naciśnięciu przycisku "Szukaj" wyświetli się lista obserwacji. W górnym panelu jest dostępne pole "Eksport", w którym należy wybrać z listy typ eksportu "Bocian" i kliknąć ikonkę Excela.

W roku 2024 odbywa się VIII międzynarodowy spis bociana białego (Ciconia ciconia), którego celem jest określenie rozmieszczenia i liczebności globalnej populacji gatunku oraz długofalowych zmian tych parametrów. Akcję ogólnopolską prowadzi Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. Równolegle do liczeń we wszystkich gminach odbywa się także liczenie organizowane przez MiIZ PAN na wybranych losowo kwadratach 10x10 km. Liczenie to zaprojektowano tak, aby można było oszacować liczebność bociana w kraju.

Liczę bociany w gminach

Jeśli liczysz bociany w gminach i chcesz wprowadzać dane przez aplikację NaturaList (wersja na Android) kliknij w aplikacji żółty plus i wybierz projekt "[BOCIAN BIAŁY] Uproszczony projekt do notowania gniazd bociana białego". Podczas wpisywania danych wyświetlą się trzy dodatkowe pola tekstowe na: kod lęgowości bociana, umiejscowienie gniazda i adres. Dane te możesz edytować w aplikacji (wchodząc w Kod projektu) lub po synchronizacji na ornitho.pl. Film pokazujący jak to działa znajduje się tu: YouTube - Projekt Bocian Biały.

Liczę bociany na kwadratach

Jeśli liczysz bociany na wybranych losowo kwadratach 10x10 km dane przez NaturaList (wersja na Android) możesz dodawać za pomocą powyższego projektu lub specjalnego rozbudowanego protokołu liczeń. Jest on dostępny w aplikacji z rysunkiem kwadratu i prostym tekstem "Bocian biały". Ten protokół jest dostępny tylko dla osób, które mają specjalne uprawnienia dostępowe. Film pokazujący, jak działa ten protokół, znajduje się tutaj: YouTube - Protokół Bocian Biały.

W liczeniu na kwadratach weźmie udział około 100 obserwatorów na 153 powierzchniach. Zalecany termin liczenia przypada od 1 do 25 lipca, jednak ze względu na bardzo wczesne lęgi części bocianów, prosimy nastawić się na liczenie w pierwszej połowie lipca, a te 10 kolejnych dni traktować jako termin awaryjny. Liczenie zbyt późne może znacznie utrudniać ustalenie liczby odchowanych młodych, które rozlatują się w pobliżu gniazda.

Powodzenia w liczeniach,

Zespół ornitho.pl

Aplikacja NaturaList w wersji na system operacyjny Android posiada wiele bardzo przydatnych dla obserwatora funkcji. Jedną z nich jest możliwość ustawienia własnych skrótów gatunkowych, co znacznie przyspiesza wprowadzanie obserwacji w terenie.

O tym jak skorzystać z tego narzędzia opowiada krótki film instruktażowy - zachęcamy do jego obejrzenia i do stosowania skrótów w terenie!

Film można zobaczyć pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=px9GBunRHZU